Big data: tussen privacy en levens redden

14 december 2015, door Yannicke ter Brugge

Zelf ben ik er niet zo mee bezig, maar de hele dag door verzamelen slimmeriken big data van je. Of je nu boodschappen doet, tankt of een update plaatst op LinkedIn, het wordt allemaal opgeslagen. De grote vraag bij het omgaan met big data blijft in hoeverre we bereid zijn die verminderde privacy weg te strepen tegen het gemak van big data.

Danny Mekić over big data: overheid moet goede voorbeeld geven
Een van ‘onze’ sprekers en dagvoorzitters, Danny Mekić, was in 2014 te gast in de Tweede Kamer om vragen te beantwoorden over het verzamelen van grote hoeveelheden gegevens door banken. ING wilde namelijk een proef doen met het verkopen van klantgegevens. Het was voor deze jonge ondernemer via een zogenoemd position paper aanleiding om te waarschuwen voor de manier waarop databedrijven als Google, Facebook en honderden kleine startups onbeperkt klantgegevens verzamelen om er hun voordeel mee te doen. Mekić waarschuwde terecht dat de overheid het slechte voorbeeld geeft door via inlichtingendiensten informatie te verzamelen van privépersonen. Ook vindt hij het een kwalijke zaak dat we te gemakkelijk zeggen: ‘ik heb niets te verbergen’. Het gaat er immers om dat derden zomaar gebruikmaken van onze gegevens terwijl we verder geen enkele relatie hebben met deze verzamelaars waardoor het heel lastig controleren of de bedrijven zorgvuldig met die informatie omgaan. Verder pleit Mekić er voor om big data veel serieuzer aan te pakken binnen bedrijven. In zijn ogen zijn het vaak nog de eenzame datajongens die er iets concreets mee doen, maar dat kan allemaal nog veel beter.

Brenno de Winter ligt wakker van gebrek aan privacy
Iemand die ook al veel over het onderwerp ‘privacy’ spreekt is Brenno de Winter, een groot kenner op het gebied van ICT. De voormalig Journalist van het Jaar (in 2011) ziet om zich heen gebeuren dat overheden onbeperkt data van individuen verzamelen en hij vindt het een slechte zaak. De Winter is zelfs wel eens bang, zo blijkt uit dit interview. Hij vreest voor een wereld zonder privacy en dus zonder vrijheid. ‘Dat raakt me heel erg. Daar kan ik ‘s nachts van wakker liggen. Waarom kunnen we niet snappen dat dit het grootste goed is?’ Hij geeft daarom ook tips om te voorkomen dat je altijd en overal te traceren bent; laat je mobiele telefoon soms thuis, koop een niet-persoonsgebonden OV-chipkaart en versleutel je mail.

Trendwatcher Adjiedj Bakas voorspelde einde van privacy
Trendwatcher en charismatisch spreker Adjiedj Bakas is minder somber over het gebrek aan privacy. Hij schreef in 2011 al het boek ‘Het einde van de privacy’ waarin hij stelde dat we er maar een beetje aan moeten wennen dat andere mensen alles weten van ons. In zijn jeugd in Paramaribo wist ook iedereen alles van iedereen en datzelfde geldt voor deze tijden. ‘Ik vind het wel prettig dat ik nooit aanbiedingen krijg van luiers omdat de AH weet dat ik geen kinderen heb.’ Hij heeft er ook alle vertrouwen dat de overheid die zorgvuldig omgaat met de gegevens. De grappige Bakas zou Bakas niet zijn als hij niet volop kansen zag voor big data, bijvoorbeeld in de bouwsector: ‘Ondernemers moeten weten wat particulieren op internet met elkaar bespreken over bouwen en renoveren. Zulke kennis in huis hebben wordt noodzakelijk, want de bouw wordt steeds meer vraag gestuurd. Dat past in deze tijd, waarin burger en consument het heft in handen nemen.’

Balans tussen respect voor privacy en profiteren van big data
Van goed ingevoerde kenners als De Winter en Mekic leer je dat het beschermen van privacy belangrijk is. Iemand als Bakas vindt daarentegen dat we niet te verkrampt moeten omgaan met privacy. Er zijn geweldige big data cases die onderstrepen dat technologische ontwikkeling ook vooruitgang kan betekenen. Philips is bijvoorbeeld bezig met software waarmee onderzoekers levertumoren kan bestuderen. De software stelt radiologen in staat om de lever in 3D te bekijken en de informatie te vergelijken met historische kennis over levers in de hele wereld. Wetenschappers in Groningen en Leiden maken ook al gebruik van big data analyses voor het bestuderen van het DNA van mensen met kanker. Kortom: natuurlijk moeten we keihard focussen op onze privacy, maar big data analyses kunnen ons ook vooruitgang brengen. Misschien is het aardig om een van onze kenners over big data uit te nodigen?